Türkiye’de Bordro Vergi Yükünün Doğurganlık Kararları Üzerindeki Etkisi

OECD Verilerine Göre Türkiye’de Çocuklu Ailelerin Üzerindeki Vergi Yükü

OECD’nin “tax wedge” (toplam vergi yükü) karşılaştırması; bekâr, evli, çocuklu veya çocuksuz tüm hane tiplerinde Türkiye’nin OECD ortalamasının belirgin şekilde üzerinde olduğunu gösteriyor.

Vergi yükü = gelir vergisi + çalışan ve işveren SGK primleri – nakit yardımlarYani çocuklu çalışan için toplam işgücü maliyetinin ne kadarının vergi ve prim olarak devlete gittiğini ölçüyor.

1) Bekâr Ebeveyn (2 Çocuklu)

• •⁠  ⁠Türkiye: ≈ %34
• •⁠  ⁠OECD Ortalaması: ≈ %17Türkiye’de düşük gelirli tek ebeveynin vergi yükü, OECD’nin neredeyse iki katı.

2) Evli, Tek Kazanan (2 Çocuklu)

• •⁠  ⁠Türkiye: ≈ %39
• •⁠  ⁠OECD: ≈ %26

3) Evli, İki Kazanan (2 Çocuklu)

• •⁠  ⁠Türkiye: ≈ %36
• •⁠  ⁠OECD: ≈ %30

4) Evli, İki Kazanan – Yüksek Ücret (2 Çocuklu)

• •⁠  ⁠Türkiye: ≈ %38
• •⁠  ⁠OECD: ≈ %32

➡️ Görüldüğü gibi tüm hane tiplerinde, Türkiye’de çocuklu ailelerin üzerindeki vergi yükü OECD ortalamalarının belirgin şekilde üzerinde.Bu tablo, ülkedeki düşük doğurganlık oranlarının yalnızca kültürel ya da bireysel tercihlerle açıklanamayacağını; ekonomik yükün belirleyici rol oynadığını gösteriyor.

Çözüm: Çocuklu Aileler İçin Vergi İndirimi

Türkiye'nin doğurganlığı artırmak ve aileleri gerçek anlamda desteklemek istiyorsa, gelir vergisi ve SGK primlerinde çocuk sayısını merkeze alan radikal bir reforma ihtiyacı var.

1) Vergi Dilimlerinin Çocuk Sayısına Göre Yeniden Tanımlanması

• •⁠  ⁠1 çocuk: Üst vergi oranı %10 ile sınırlandırılmalı
• •⁠  ⁠2 çocuk: Üst vergi oranı %5 olmalı
• •⁠  ⁠3+ çocuk: Tamamen vergiden muaf tutulmalı

2) SGK Çalışan Primlerinin Çocuk Sayısına Göre Azaltılması

Eksik kısım devlet tarafından karşılanmalı; böylece ailelere ek mali yük binmemeli.

Bu Reform Ne Sağlar?

• •⁠  ⁠Aile bütçesi güçlenir.
• •⁠  ⁠Çocuk sahibi olma kararı ekonomik açıdan sürdürülebilir hâle gelir.
• •⁠  ⁠Nüfustaki yaşlanma baskısı azalır.

Kısacası, Türkiye’nin doğurganlık sorununu çözmesi için kültürel tartışmalardan çok mali yapıyı güçlendirmeye odaklanması gerekiyor.