AİLE HEKİMLİĞİNDE KAYITLI ENGELLİ BİREYLERİN VERİ VE KATSAYI DÜZENLEMESİ

Bu yaklaşım birinci basamak sağlık hizmetinin temelini oluşturur. Bu nedenle kayıtlı nüfus içindeki engelli bireylerin sağlık ve engellilik bilgilerinin hekim tarafından bilinmesi, doğru ve etkin hizmet sunumu açısından büyük önem taşımaktadır.

Aile hekimleri, kendilerine kayıtlı nüfusun sağlık durumunu tam olarak bilmeden doğru hizmet planlaması yapamaz. Buna rağmen bugün aile hekimliği sisteminde kayıtlı engelli bireylerin engellilik oranları hekim tarafından doğrudan görülememekte, toplu olarak listelenememekte ve hizmet planlamasına yansıtılamamaktadır.

Sağlık Bakanlığı AHBS sistemine geçiş süreci devam ederken, kayıtlı nüfustaki engelli bireylerin engellilik oranları ve rapor bilgilerinin sisteme entegre edilmesi ve aile hekimlerinin erişimine açılması artık bir gereklilik haline gelmiştir. Bu verilerin yalnızca görüntülenmesi değil, aynı zamanda nüfus planlaması, izlem programları ve hizmet organizasyonu açısından aktif kullanılabilir olması gerekmektedir.

Aile hekimi, hastası karşısına geldiğinde kişinin engellilik durumu varsa bunu sistemde kolaylıkla görebilmeli, hastasını tanımalı ve buna göre sağlık hizmetini planlamalıdır. Ayrıca kendisine kayıtlı tüm engelli bireyleri toplu olarak görüntüleyebilmeli ve bu liste sürekli güncel tutulmalıdır.

Bu düzenleme hem idari kolaylık hem de doğru sağlık hizmeti sunumu sağlayacaktır.

ENGELLİLİK DAHA FAZLA SAĞLIK HİZMETİ İHTİYACI DEMEKTİR

Mevcut Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinde özellikli grupların hizmet ihtiyacı arttıkça katsayı artırılmaktadır.

Örneğin sağlıklı erişkin bireyin katsayısı yaklaşık (0,79) iken (yaş aralığına göre değişkenlik göstermekte), izlem ve takip ihtiyacı daha yüksek olan gebe ve lohusa gibi gruplarda bu katsayı (3), yenidoğanda (5), bebeklerde (2), çocuklarda ve 65 yaş üstünde (1.6) olarak daha yüksek olacak şekilde uygulanmaktadır.

Bu yaklaşımın temel mantığı açıktır: hizmet ihtiyacı arttıkça katsayı artar.

Ancak engelli bireyler çoğu zaman daha yoğun sağlık hizmeti ihtiyacı olan gruplar arasında yer almasına rağmen, mevcut sistemde çoğunlukla sağlıklı bireylerle aynı katsayı kapsamında değerlendirilmektedir. Oysa engellilik; daha sık kontrol gereksinimi, kronik hastalık yükü, ev ziyareti ihtiyacı, bakım ve izlem zorunluluğu gibi nedenlerle sağlık hizmeti kullanımını artırabilmektedir.

Engellilik her yaşta ortaya çıkabilen ve sağlık hizmeti gereksinimini doğrudan artırabilen bir durumdur. Bu nedenle engelli bireyin, sağlıklı bireyle aynı katsayıyla değerlendirilmesi hakkaniyetli bir yaklaşım değildir.

KATSAYI DÜZENLEMESİ YAPILMALIDIR

Hekimsen olarak önerimiz; engelli bireylerin bulunduğu gruptaki mevcut katsayılarının, engellilik oranına göre artırılmasıdır.

Örnek olarak:

• % 40 – 79 engellilik oranı → mevcut katsayı çarpı ×2
• % 80 ve üzeri engellilik oranı → mevcut katsayı çarpı ×3 şeklinde bir düzenleme yapılabilir.

Bu oranlar yalnızca öneri niteliğindedir. Bakanlık farklı engellilik düzeylerine göre farklı katsayılar belirleyebilir bunu bir yönerge değişikliği ile kısa sürede sahaya sunabilir. Burada önemli olan katsayının mutlak değeri değil, temel ilkenin kabul edilmesidir.

Bu temel ilke şudur:Engellilik daha fazla sağlık hizmeti ihtiyacıdır ve ödeme katsayısı bunu yansıtmalıdır.

SONUÇ OLARAK

Hekimsen Sendikası olarak açık ve net şekilde ifade ediyoruz:

• Aile hekimleri, kendilerine kayıtlı engelli bireylerin engellilik bilgilerine sistem üzerinden doğrudan erişebilmelidir.
• AHBS sistemi bu verileri otomatik olarak göstermeli, güncel tutmalı ve gerektiğinde uyarı mekanizması içermelidir.
• Engelli bireyler için artan sağlık hizmeti ihtiyacını yansıtan katsayı düzenlemesi yapılmalıdır.

Kısacası engelli bireylerin sağlık ihtiyacı daha fazladır ve bu gerçek hem sistemde hem ödeme modelinde karşılığını bulmalıdır.

Hekimsen olarak birinci basamak sağlık hizmetinin geliştirilmesi ve güçlendirilmesi adına her türlü durumu dile getireceğimizi, tüm hekimlerimizin sesi olacağımızı bir kez daha ifade ederiz.