ASİSTAN HEKİMLERE MEVZUATA AYKIRI MESAİ, NÖBET VE AKADEMİK BASKIYA SON VERİLMELİDİR!

Uzmanlık eğitimi, asistan hekimlerin sınırsız çalışma gücünden yararlanılmasına imkân tanıyan bir sistem değildir. Asistan hekimler hem sağlık hizmeti sunan hekimler hem de uzmanlık eğitimi alan sağlık çalışanlarıdır. Bu süreçte eğitim haklarının, çalışma sürelerinin ve dinlenme haklarının birlikte korunması zorunludur.

1. MEVZUAT NE DİYOR?

Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği'nin 11. maddesi, uzmanlık öğrencilerinin çalışma, eğitim ve nöbet esaslarını açıkça düzenlemektedir.

Yönetmeliğin 11/4. maddesi uyarınca; uzmanlık öğrencileri, uzmanlık eğitimi uygulamasından sayılmayan işlerde görevlendirilemez. Dolayısıyla asistan hekimlerin eğitimleriyle ilgisi bulunmayan işlerde, hizmet açığını kapatmak veya rutin personel ihtiyacını karşılamak amacıyla çalıştırılması mevzuata aykırıdır. Uzmanlık öğrencilerinin temel görevi, uzmanlık eğitimlerini sürdürmek, mesleki yetkinliklerini geliştirmek ve eğitim programında öngörülen bilgi ve becerileri kazanmaktır.

Yönetmeliğin 11/5. maddesi uyarınca;

• Nöbetler üç günde birden daha sık olmayacak şekilde düzenlenmelidir.
• Aylık nöbet sayısı en fazla sekiz olabilir.
• Gece nöbeti tutan uzmanlık öğrencileri, nöbetin ertesi günü sağlık hizmeti sunumunda görevlendirilemez.
• Üstelik bu hükümlerin ihlal edildiğinin tespiti hâlinde ilgili eğitim programı Tıpta Uzmanlık Kurulu tarafından değerlendirmeye alınır; ihlalin mahiyetine ve durumun gereklerine göre kurumun uyarılmasından programın eğitim yetkisinin kaldırılmasına kadar yaptırımlar uygulanabilir.

Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği'nin 41/e maddesinde de gece nöbeti tutan personele ertesi gün görev verilmeyeceği açıkça hüküm altına alınmıştır.

Ayrıca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 99. maddesinde haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saat olarak belirlenmiş; 101. maddesinde kesintisiz hizmetlerde çalışma saat ve şekillerinin düzenlenmesine ilişkin esaslar, 178. maddesinde ise fazla çalışmanın karşılığında izin veya ücret verilmesine ilişkin hükümler düzenlenmiştir.

Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, sağlık hizmetinin kesintisiz yürütülmesi gerekliliğinin asistan hekimlerin mevzuatla güvence altına alınmış çalışma, eğitim ve dinlenme haklarının ortadan kaldırılmasına gerekçe oluşturamayacağı açıktır.

Bu düzenlemeler idarelerin veya eğitim sorumlularının takdirine bırakılmış tavsiye niteliğinde hükümler değil, uyulması zorunlu mevzuat hükümleridir.

2. MEVZUATA AYKIRI ÇALIŞMA YALNIZCA HEKİM HAKLARINI DEĞİL, HASTA GÜVENLİĞİNİ DE TEHDİT EDİYOR!

Asistan hekimlerin uzun süreli, yoğun ve yeterli dinlenme imkânı sağlanmaksızın çalıştırılması yalnızca çalışma hayatına ilişkin bir sorun değildir. Bu uygulamalar doğrudan hasta güvenliğini ilgilendiren ciddi riskler doğurmaktadır.

Uykusuzluk, fiziksel yorgunluk ve yoğun çalışma temposu; dikkat, konsantrasyon, karar verme, klinik değerlendirme ve müdahale yeteneğini olumsuz etkileyebilmektedir.

Özellikle acil müdahalelerin, kritik hasta değerlendirmelerinin ve hayati kararların verildiği sağlık hizmetlerinde yorgunluk kaynaklı dikkat ve değerlendirme hatalarının sonuçları son derece ağır olabilir.

Hekimlerin dinlenme haklarının ihlal edildiği bir çalışma düzeni;

• Tanı ve tedavi süreçlerinde hata riskini artırabilir.
• İlaç dozları, tetkik sonuçları ve klinik değerlendirmelerde dikkatsizliklere yol açabilir.
• Acil müdahalelerde karar verme ve müdahale sürelerini olumsuz etkileyebilir.
• Hasta güvenliğini tehlikeye sokarak önlenebilir tıbbi hata ve malpraktis iddialarına zemin hazırlayabilir.
• Burada göz ardı edilmemesi gereken önemli bir husus vardır: Asistan hekimler, mevzuata aykırı çalışma düzeninin ortaya çıkardığı risklere rağmen mesleki sorumluluk taşımaya devam etmektedir. Ancak sağlık hizmetini organize eden idarelerin ve ilgili yöneticilerin de güvenli çalışma koşullarını sağlama, mevzuata uygun nöbet düzeni oluşturma ve hasta güvenliğini koruma yükümlülüğü bulunmaktadır.

İdarenin personel yetersizliğini veya hizmet yoğunluğunu gerekçe göstererek asistan hekimleri dinlenmeksizin çalıştırması, ortaya çıkabilecek hasta güvenliği risklerini ortadan kaldırmaz. Hekimin dinlenme hakkı aynı zamanda hastanın güvenli sağlık hizmeti alma hakkının da bir parçasıdır.

3. ASİSTAN HEKİMLERİN MARUZ KALDIĞI HUKUKA AYKIRI UYGULAMALAR

Üniversite hastaneleri ile eğitim ve araştırma hastanelerinde görev yapan asistan hekimlerden, mevzuatın izin verdiği sınırların üzerinde nöbet ve mesai yapmaları istenmekte; nöbet ertesi dinlenme hakları çoğu zaman kullandırılmamaktadır.

Daha da vahimi, bu uygulamalara itiraz eden veya yasal haklarını kullanmak isteyen asistan hekimlerin akademik ve mesleki gelecekleri üzerinden baskı altına alınmasıdır.

Karşılaşılan başlıca uygulamalar şunlardır:

• Mevzuatta belirlenen sınırların üzerinde nöbet ve çalışma yükü getirilmesi,
• Gece nöbeti sonrasında asistan hekimlerin yeniden sağlık hizmeti sunumunda görevlendirilmesi,
• Nöbetlere ilave olarak fazla mesai yaptırıldığı halde, nöbet ve mesai ücretlerinin eksik yatırılması, 
• Eğitimle ilgisi bulunmayan işlerde asistan hekimlerin çalıştırılması,
• Hak arayan asistan hekimlerin tez süreçlerinin zorlaştırılması, tezlerinin kabul edilmemesi veya eğitim süreçlerinin uzatılması yönünde baskı kurulması,
• Eğitim müfredatında yer alan vaka ve uygulamalardan kasıtlı olarak mahrum bırakılmaları,
• Akademik yetkinin, asistan hekimler üzerinde bir baskı ve sindirme aracına dönüştürülmesi,
• İtiraz eden veya şikâyette bulunan asistan hekimlerin akademik değerlendirmelerinde ve mesleki geleceklerinde dezavantajlı duruma düşürülmeleri.

Bu uygulamalar yalnızca çalışma ve dinlenme haklarının ihlali değildir. Aynı zamanda uzmanlık eğitiminin niteliğine, mesleki gelişime, hekimlerin ruhsal ve fiziksel sağlığına ve hasta güvenliğine doğrudan zarar vermektedir.

Hiçbir eğitim sorumlusu veya idari amir, akademik konumunu mevzuata aykırı çalışma koşullarını dayatmak ya da hak arayan asistan hekimleri cezalandırmak için kullanamaz.

Uzmanlık eğitimi bir baskı aracı, akademik yetki ise bir sindirme mekanizması değildir!

4. YÖK VE SAĞLIK BAKANLIĞI'NI GÖREVE DAVET EDİYORUZ!

Asistan hekimlerin çalışma ve eğitim haklarının korunması, mevzuata aykırı uygulamaların sona erdirilmesi ve akademik baskı mekanizmalarının ortadan kaldırılması amacıyla;

• Üniversite hastaneleri ile eğitim ve araştırma hastanelerindeki nöbet ve çalışma çizelgelerinin etkin ve bağımsız şekilde denetlenmesini,
• Özellikle kadın hastalıkları ve doğum, dahiliye, çocuk sağlığı ve hastalıkları, genel cerrahi ve diğer yoğun nöbet yükü bulunan kliniklerde fiilî çalışma düzeninin incelenmesini,
• Nöbet çizelgeleri ile fiilen tutulan nöbetlerin karşılaştırılmasını ve nöbet ertesi görev yasağına uyulup uyulmadığının araştırılmasını,
• Yapılan fazla mesai ve nöbet ücretlerinin eksiksiz yatırılıp yatırılmadığının araştırılmasını, 
• Asistan hekimlerin kimliklerinin ve başvurularının gizliliği korunarak doğrudan dinlenmesini ve maruz kaldıkları baskıların araştırılmasını,
• Mevzuata aykırı çalışma ve nöbet uygulamalarına neden olan idari amirler ve eğitim sorumluları hakkında gerekli idari ve disiplin süreçlerinin başlatılmasını,
• Tez, vaka sunumu ve eğitim süreçlerinin bir baskı aracına dönüştürülmesinin önüne geçilmesini; bu süreçlerin bağımsız ve objektif mekanizmalarla denetlenmesini,
• Tıpta Uzmanlık Kurulu tarafından mevzuatın öngördüğü denetim ve yaptırım mekanizmalarının etkin şekilde işletilmesini,
• Aşırı çalışma ve dinlenme hakkı ihlallerinin hasta güvenliği üzerindeki etkilerinin araştırılmasını, sağlık hizmetinin güvenli sunulmasını sağlayacak çalışma düzeninin oluşturulmasını talep ediyoruz.

5. HEKİMSEN OLARAK ASİSTAN HEKİMLERİN YANINDAYIZ!

Hekimsen olarak asistan hekimlerin yasal haklarını kullanabilmeleri için herhangi bir akademik veya idari baskı altında kalmalarını kabul etmiyoruz.

Mevzuata aykırı nöbet ve çalışma uygulamalarına maruz kalan, nöbet ertesi dinlenme hakkı kullandırılmayan, eğitim hakkı engellenen veya akademik baskı ve mobbinge uğrayan tüm asistan hekimleri sendikamıza başvurmaya davet ediyoruz.

Sendikamıza iletilecek somut başvurular doğrultusunda;

• İlgili kurum ve idareler nezdinde gerekli idari başvurular yapılacak,
• Mevzuata aykırı uygulamaların sona erdirilmesi için hukuki süreçler başlatılacak,
• Şartları oluşan durumlarda iptal ve tam yargı davaları açılacak,
• Mobbing ve akademik baskıya ilişkin hukuki hakların korunması için gerekli destek sağlanacaktır.
• Daha önce gerçekleştirdiğimiz başvurular ve yürüttüğümüz hukuki girişimler neticesinde, bir tıp fakültesindeki kliniğin asistan hekim alımına kapatılması ve mevcut asistanların eğitimlerine aynı ildeki başka bir tıp fakültesinde devam etmelerinin sağlanması yönünde sonuç alınmıştır. Bu örnek, mevzuata aykırı uygulamalar karşısında etkili denetim ve hukuki mücadelenin sonuç verebildiğini göstermektedir.

Asistan hekimlerin emeği sınırsız, dinlenme hakkı yok sayılamaz!

Hekimin dinlenme hakkı, hastanın güvenli sağlık hizmeti alma hakkıdır!

Uzmanlık eğitimi mobbingin, angaryanın ve akademik baskının aracı hâline getirilemez!

HEKİMSEN olarak YÖK'ü, Sağlık Bakanlığını ve Tıpta Uzmanlık Kurulunu denetim yapmaya davet ediyor; asistan hekimlerin haklı mücadelesinde yanlarında olduğumuzu kamuoyuna ilan ediyoruz.

HEKİMSEN

Hekimin hakkı, hekimin güvencesidir.