Aile Hekimleri Sistemi Taşıyor, Ama Karşılığını Alamıyor

Birinci basamak sağlık hizmeti, sağlık sisteminin temelidir. Koruyucu hekimlik, erken tanı, düzenli takip ve güvene dayalı hasta–hekim ilişkisi bu yapının omurgasını oluşturur.

Bir hastayı gerçekten tanımak; ayrıntılı anamnez almak, kapsamlı fizik muayene yapmak, ailesini ve sosyal koşullarını bilmek zaman ister.

Hekimlik aceleye gelmez. Koruyucu sağlık hizmeti emek ister. Ancak bugün aile hekimleri, enerjisinin büyük kısmını hastasına değil; sistemin dayattığı ekonomik ve bürokratik yüklerle mücadeleye harcamaktadır.

Bürokrasi Artıyor, Hekimlik Zamanı DaralıyorAile hekimi yalnızca muayene yapmaz. Aynı zamanda:

• Rapor düzenler
• Reçete yazar
• Elektronik sistem girişleri yapar
• Performans tablolarını takip eder
• Denetimlere hazırlanır
• Sayısız idari yükü taşır

Bu yük altında nitelikli sağlık hizmeti vermeye çalışmak her geçen gün daha da zorlaşmaktadır. Hekimin zamanı hastaya değil, evraka ayrılmaktadır.

Gelmeyen Hastadan Kesinti: Hekime Çifte Yük

Kayıtlı olup başvurmayan hastalar nedeniyle gelir kesintisi uygulanmaktadır. Hekim, hastayı arayıp ASM’ye davet etmek zorunda bırakılmaktadır. Koruyucu sağlık hizmeti bilinçle ve güvenle yürür. Gelir tehdidi ile değil. Hekimin zamanı arama listeleriyle değil, klinik değerlendirmeyle geçmelidir.

%90 Memnuniyet Var, Ama Teşvik Yok

TÜİK verilerine göre aile sağlığı merkezlerinde vatandaş memnuniyeti %70,1’dir. Sahada ise birçok ASM’de memnuniyet oranı %90’lara ulaşmaktadır. 

Buna rağmen yalnızca il ortalamasının altında kalındığı gerekçesiyle teşvik ödemesi yapılmamaktadır. Bu tablo açık bir çelişkidir.Ancak daha da önemlisi şudur:Hekimlik bir anket sonucu ile ölçülemez. Memnuniyet oranı sistemi;

• Tıbbi niteliği değil algıyı,
• Bilimsel yaklaşımı değil popüler beklentiyi,
• Koruyucu hekimliği değil kısa vadeli hoşnutluğu ödüllendirmektedir.

Bu nedenle memnuniyet oranı uygulaması tamamen kaldırılmalıdır. Hekimin emeği anketle pazarlık konusu yapılamaz.

ASM Sağlık Kurumu mu, İşletme mi?

Artan kira giderleri, personel maliyetleri, sarf malzemeleri, enerji giderleri… Aile sağlığı merkezleri adeta ticari bir işletme mantığıyla ayakta tutulmaya çalışılmaktadır. Hekim;

• Bazen muhasebeci,
• Bazen insan kaynakları sorumlusu,
• Bazen teknik servis,
• Bazen tesisatçı,
• Bazen şoför,
• Bazen yazılımcı olmak zorunda kalmaktadır.
• Bu tablo kabul edilemez.

İzin Hakkı Bile Güvencesiz

Vekalet sorunu nedeniyle aile hekimleri çoğu zaman rahatlıkla izin kullanamamaktadır. Dinlenemeyen hekimden güçlü bir sağlık hizmeti beklenemez. Bugün sormak zorundayız: Biz sağlık hizmeti mi veriyoruz, yoksa sistemi ayakta tutmaya mı çalışıyoruz? Birinci basamak güçlenmeden sağlık sistemi güçlenmez.

Hekimsen Olarak Taleplerimiz Nettir.

• Gelmeyen hastaya bağlı kesintiler kaldırılmalıdır.
• Memnuniyet oranı uygulaması tamamen sonlandırılmalıdır.
• ASM giderleri gerçekçi biçimde karşılanmalıdır.
• Sabit ve güvenceli gelir yapısı güçlendirilmelidir.
• Performans baskısı azaltılmalıdır.
• Bürokratik yük azaltılmalıdır.
• İzin hakkı güvence altına alınmalıdır.

Aile hekimliği yalnız değildir. Bu sistem, birinci basamağın omuzlarında yükselmektedir.Emeğimizin değersizleştirilmesine, mesleğimizin anketlere indirgenmesine, gelirimizin istatistik hesaplarına bağlanmasına sessiz kalmayacağız.

Birinci basamak güçlenene kadar, emeğimiz güvence altına alınana kadar, mesleğimiz hak ettiği saygıyı görene kadar mücadele edeceğiz.